Waterbodems (ECB)

AKWA heet voortaan ECB: “Expertisecentrum Bodem”

In 1998 startte het samenwerkingsverband AKWA (Advies- en Kenniscentrum Waterbodems), een initiatief van RWS diensten om de expertise op het gebied van waterbodem te bundelen. Onder een nieuw naam, “Expertisecentrum Bodem” (ECB) willen de Waterdienst, Bouwdienst en Dienst Vervoer en Scheepvaart dit initiatief voortzetten en verbreden naar een samenwerkingsverband waarbinnen kennis en expertise op bodemgebied geïntegreerd beschikbaar wordt gesteld voor de regionale diensten en projectbureau’s van Rijkswaterstaat. Het ECB richt zich op de bodemgerelateerde RWS taken in zowel het droge als natte areaal. Vanuit het ECB wordt ook samengewerkt ten behoeve van ondersteuning van beleid en inspectie. Voor specifieke juridische of ICT expertise binnen RWS kan gebruik worden gemaakt van de (backoffice)diensten van RWS CD en RWS DID.  

Einde aan stagnatie in baggerwerk ?

Grootschalige baggerwerkzaamheden lopen regelmatig vast in de complexe regelgevingen, gebrek aan financieringsbronnen en bestemmingsmogelijkheden. De geconstateerde stagnaties leiden tot toenemende problemen voor het waterkwantiteitsbeheer, voor de beroeps- en plezier-scheepvaart, voor natuurinrichting, en berokkenen (op termijn) economische en milieuhygiënische schade. Met het Besluit Bodemkwaliteit en de invoering van de Waterwet (medio 2009) worden belangrijke veranderingen doorgevoerd in de regelgeving. Daarnaast zijn de afgelopen jaren financiële en bestuurlijke impulsen gegeven om de stagnatie te laten verminderen. 

Verontreinigingen

Verontreinigde waterbodems zijn niet altijd (meer) zo risicodragend voor milieu en mens als eerst werd gedacht. Het vers aangevoerde slib is van een betere kwaliteit dan de in de jaren 70 en 80, waardoor langzaam een kwaliteitsverbetering van de waterbodem-toplaag doorzet. De verontreinigingen in diepere lagen, en in depots, lijken minder mobiel dan eerst werd gedacht en de risico's onder water zijn in het algemeen minder groot dan bij vergelijkbare verontreinigingsniveaus van droge bodems.

Kwaliteit

Toch is de kwaliteit van het nieuwe sediment dat bij Eijsden en Lobith ons land binnenkomt nog steeds niet dusdanig dat het overal vrij verspreidbaar is. Ook liggen verontreinigingen uit het verleden soms op erosiegevoelige plaatsen aan het oppervlak en kan in de diepere lagen nog opname van stoffen door organismen plaats vinden. Waar en in hoeverre deze milieudruk nog tot ongewenste risico's en daadwerkelijke veld-effecten leidt moet nader worden geverifieerd. Aanvullend is er een toenemend besef dat het analyseren van een beperkt aantal stoffen slechts een beperkt beeld geeft van de algehele waterbodemkwaliteit. Dit heeft geleid tot een toenemend gebruik van effectgerichte beoordelingsmethoden, die verder zullen worden uitgewerkt en geïmplementeerd.

Verwerkingstechnieken

Ontwikkelde technieken (baggeren, reinigen, storten) bieden inmiddels een gunstiger zicht op kosten, baten en haalbaarheid van verwerkingsdoelstellingen. Ditzelfde geldt voor de kansen voor daadwerkelijk hergebruik van baggerspecie. Inzet is om zo'n groot mogelijk percentage van baggerspecie al dan niet na bewerking opnieuw toe te kunnen passen.

Nieuwe ontwikkelingen

Het toenemende inzicht, en noodgedwongen ook financiële redenen, hebben geleid tot meer nuancering in het omgaan met normen, en tot bijstelling van aanvankelijk 'multifunctioneel' ingezette regelgevingen. Van saneringsnoodzaak, urgentie- en tijdstipbepaling is nu een ontwikkeling zichtbaar naar functiegericht saneren, leeflagen, en actief bodembeheer. Inmiddels is het denken in termen van “gebiedskwaliteit” leidend geworden. Het waterbodembeheer krijgt hiermee te maken binnen het kader van de waterwet.